In onze vorige blog vertelden we waarom millennials zo verslaafd zijn aan geluk. In deze blog laten we zien waarom veel van hun werkgeluk strategieën niet tot innerlijk geluk leiden, maar juist tot een illusie van werkgeluk.

Terug naar onze kinderjaren

Om dit uit te leggen, nemen we je mee terug naar het begin: onze geboorte. Als baby worden we geboren met een zuiver hart in een lichaam. Een gelukkig hart zonder pijn. Omdat we nog niet in staat zijn om voor onszelf te zorgen, zijn we volledig afhankelijk van onze opvoeders. Met schreeuwen en huilen proberen we aandacht te krijgen voor onze primaire levensbehoeften (voeding, warmte en liefde).

Pijnlijke ervaringen

Hoe goed onze opvoeders deze taak ook op zich nemen, we ervaren toch dat zij niet altijd in staat zijn om te geven wat wij echt nodig hebben. Dit resulteert in paniek en een gevoel van angst. Het idee dat we misschien wel tekort zouden krijgen, is een pijnlijke ervaring.

We groeien verder op. We ervaren dat we liefde en aandacht van onze ouders krijgen als we  ons houden aan bepaalde scenario’s. Zo lang we ons bijvoorbeeld niet vies maken, zo lang we tekenen binnen de lijntjes en zo lang we goed presteren in de klas dan is er niks aan de hand. Maar als we buiten de norm scoren dan lijkt er iets mis met ons te zijn. Op een dieper niveau ontwikkelen we de overtuiging dat we niet helemaal oké zijn zoals we in essentie zijn. Dat niet oké gevoel is wederom een pijnlijke ervaring.

Beschermingsmuur

Die pijnlijke ervaringen gaan zich vastzetten rondom ons hart. We hebben geen idee hoe we die pijn moeten oplossen en we voelen die pijn liever niet. Dus hebben we er iets ander voor aangeleerd. Onder leiding van ons verstand  gaan we een muur bouwen die deze pijnlijke ervaringen bedekt en ons tegelijkertijd beschermt voor nog meer pijnlijke ervaringen. We ontwikkelen gedrag waarmee we erkenning, waardering en liefde van anderen hopen te krijgen. We trekken voor onszelf de conclusie dat we alleen oké zijn onder bepaalde voorwaarden. Daardoor passen we ons aan.

Geluksverslavende strategieën 

We ontwikkelen een persoonlijkheid waarvan we geloven dat die het meest acceptabel is voor de mensen om ons heen. In plaats van wie we in essentie echt zijn of te uiten hoe we ons echt voelen, leren we de rol van de persoon te spelen die we denken te moeten zijn. We leren gaandeweg de buitenwereld tegemoet te treden met die gedrag strategieën die er het beste voor zorgen dat we krijgen wat we denken nodig te hebben. We noemen deze aanpassingsstrategieën ook wel geluksverslavende strategieën. We gaan namelijk op zoek in de buitenwereld naar waardering en erkenning om alsnog oké gevonden te willen worden. Deze waardering en erkenning verwachten we graag terug in de vorm van een compliment, een goede beoordeling, een promotie of bijvoorbeeld een financiële beloning.

In het schema hieronder zie je 10 (werk)geluk verslavingsstrategieën die wij vaak tegenkomen bij millennials. In de tweede kolom zien we de interne belemmerende overtuigingen die iemand kan ontwikkelen over zichzelf op basis van de ‘ik ben niet oké status’. Iemand zegt dan bijvoorbeeld tegen zichzelf : zo lang ik goed presteer, ben ik oké, of zo lang ik de dingen perfect doe, ben ik oké. In de derde kolom zien we hoe iemand deze interne boodschappen door kan vertalen naar concreet gedrag op de werkvloer.

Werkgeluksverslaving

strategie

Interne belemmerende overtuiging Gedrag
1.     De perfectionist
Zo lang ik mijn werk perfect doe, ben ik oké en gelukkig
Alles tot in detail en perfectie uitwerken, geen fouten maken
2.     De ambitieuze
Zo lang ik vooruitgang boek en niet stil sta, ben ik oké en gelukkig
Tonen van ambitie, gericht zijn op groei en vooruitgang, ongeduldig
3.     De pleaser
Zo lang ik klaar sta voor de ander, ben ik oké en gelukkig
Helpt graag anderen, collegiaal, gericht op de behoeften van de ander
4.     De presteerder
Zo lang ik goed presteer, ben ik oké en gelukkig
Presteert goed, is succesvol in het werk, beste jongetje/meisje van de klas
5.     De verantwoordelijke
Zo lang ik de verantwoordelijkheid neem, ben ik oké en gelukkig
Neemt veel verantwoordelijkheid op zich, is betrokken bij het grotere geheel
6.     De materialist
Zo lang ik maar veel bezit in materiele zin, ben ik oké en gelukkig
Is gericht op het verkrijgen van materiële beloning en welvaart
7.     De netwerker
Zo lang ik zoveel mogelijk mensen ken, ben ik oké en gelukkig
Is gericht op mensen leren kennen en netwerken
8.     De criticus
Zo lang ik kritisch ben naar mezelf en anderen, ben ik oké en gelukkig
Is kritisch naar zichzelf en anderen, geeft graag kritiek, heeft moeite met kritiek ontvangen.
9.     De sterke
Zo lang ik me sterk houd, ben ik oké en gelukkig
Laat weinig gevoelens toe of zien, toont zich sterk
10.   De controleur
Zo lang ik overzicht, structuur en orde houd, ben ik oké en gelukkig
Controleert graag, brengt structuur aan, plant en organiseert

 

Uiteindelijk leveren deze geluksverslaving strategieën nooit het duurzame geluk waar we (bewust of onbewust) zo op hadden gehoopt. Onder leiding van deze strategieën creëren we doelen waarvan we verwachten dat ze ons succes en geluk zullen brengen. Maar als we dit dan hebben gerealiseerd, volgt al snel de leegte en onrust. In plaats van te zien dat deze strategieën eigenlijk geen duurzaam geluk opleveren, gaan we nog meer compenseren en aanpassen tot we vaak niet meer kunnen. Het gevolg is vermoeidheid, stress, burn-out en zingevingsvraagstukken.

De illusie van werkgeluk

Deze vicieuze cirkel die ik hieronder in onderstaande figuur heb weergegeven noemen we ook wel de illusie van werkgeluk. De geluksverslavende strategieën resulteren namelijk nooit in duurzaam geluk, simpelweg omdat ze gebaseerd zijn op de niet-oké status.

De weg naar duurzaam innerlijk geluk

De zoektocht buiten jezelf naar echt geluk is niet de juiste weg. Zeker niet als deze zoektocht is gebaseerd op de voorwaardelijke overtuigingen die je over jezelf hebt gevormd. In de volgende blog laat ik je zien hoe je kunt leren om deze beperkende verwachtingen los te laten. Om zo de eerste stap naar echt geluk te zetten.